Sâu đục thân hại lúa có những triệu chứng gì?

Giai đoạn gieo mạ hoặc làm đòng: Ở giai đoạn này khi bị sâu đục thân hại lúa tấn công mạ non dễ bị chết khô, dảnh lúa bị héo. Hoạt động gây hại chính của sâu là đục từ ngoài vào đến phần nõn giữa và hút lấy chất dinh dưỡng từ đó.

Giai đoạn mạ lúa đã lớn: Nếu bị sâu đục thân tấn công lại dễ bị đứt gốc khi nhổ mạ.

Giai đoạn đẻ nhánh: Trong giai đoạn này, sâu sẽ đục vào phần thân dưới và gây ảnh hưởng đến chức năng dẫn truyền các chất dinh dưỡng, nhựa khiến lá non bên trên không thể phát triển. Ban đầu lá non sẽ bị cuốn dọc lại, rồi chuyển từ màu xanh mạ sang xanh sẫm, sau cùng chuyển vàng và héo khô.

Giai đoạn lúa đứng làm đòng: Sâu non sẽ tập trung tấn công phía trong bẹ và đục vào phần ống.

Giai đoạn trổ bông: Đây là giai đoạn hết sức quan trọng, nếu sâu đục thân tấn công vào lúc này, bông lúa sẽ không thể trổ hoặc nếu trổ thì sẽ bị bạc bông.

Biểu hiện của sâu đục thân hại cây lúa?

Sâu đục thân có thể được xem là rất nguy hiểm, bởi vì khi bà con phát hiện triệu chứng trên cây lúa thì cũng là lúc sâu đã chui vào bên trong thân, rất khó để tiêu diệt do thuốc rất khó tiếp xúc với sâu mà cây lúa cũng đã tổn thương.

- Cụ thể, khi lúa đẻ nhánh thì sâu sẽ đục vào phần dưới của thân, cắt đứt tổ chức bên trong, phá hại chức năng dẫn nhựa làm cho lá non chuyển sang màu vàng và héo khô. Đến lúc lúa đứng cái làm đòng, sâu tập trung phá hại phía trong bẹ và đục vào ống, làm hỏng đòng lúa.

- Thời kỳ trổ bông, sâu đục vào cuống bông, cắt đứt sự vận chuyển dinh dưỡng của bông, bông lúa không trổ hoặc nếu trổ thì các hạt bị lép trắng (bạc bông). Từ những dẫn chứng cụ thể, chúng ta có thể thấy nếu lơ là để sâu tấn công mạnh thì năng suất lúa sẽ sụt giảm rất nhiều.

Đặc điểm hình thái?

Về đặc điểm hình thái, có 4 hình thái theo 4 giai đoạn phát triển của sâu đục thân hại lúa. Bà con cần nắm rõ để quan sát và theo dõi đồng lúa:

– Trứng: Trứng được đẻ sẽ có ổ hình bầu dục, đoạn giữa nhô cao và trên bề mặt là một lớp lông màu vàng nhạt. Trứng lúc mới để có màu trắng, rồi dần chuyển sang màu vàng nhạt, ngà ngà. Trứng trước khi nở thành sâu con sẽ có màu đen.

– Sâu non: Sâu non có chiều dài từ 21 – 25mm, phần đẫy sức màu trắng sữa, phần đầu có màu nâu vàng.

– Nhộng: Nhộng cái và nhộng đực sẽ có đặc điểm hình dạng khác nhau. Nhộng cái sẽ có chân sau chỉ dài đến đốt bụng thứ 5, riêng nhộng đực thì dài đến đốt bụng thứ 8. Giai đoạn đầu nhộng sẽ có màu trắng sữa rồi chuyển màu vàng nhạt sau một khoảng thời gian.

– Con trưởng thành (hay còn được gọi là ngài):

Ngài đực: Phần đầu ngực và cánh trước của ngài đực có hình tam giác màu nâu vàng nhạt. Ở trung tâm cánh có một chấm đen, ngoài ra sẽ có vệt xiên màu nâu đen từ đỉnh cánh đến mép sau. Ngài đực sẽ có mắt kép, to và đen hơn so với ngài cái.

Ngài cái: Ngài cái thường  có màu vàng nhạt hoặc màu trắng ám vàng. Điểm khác biệt dễ nhận biết so với ngài đực là phần lông màu vàng nhạt phía cuối bụng. Ở đoạn giữa cánh có một chấm đen.

Cách phòng ngừa sâu đục thân hại lúa hiệu quả

Cày bừa và vệ sinh đồng ruộng sau mỗi vụ thu hoạch: Việc cày bừa giúp lật gốc rạ, đồng thời loại bỏ những mảnh vụn, thân lá của cây trồng, từ đó giảm bớt nguồn cung cấp thức ăn cho sâu đục thân. Ngoài ra, việc vệ sinh đồng ruộng cũng đồng nghĩa với việc loại bỏ các ổ bệnh, tổ của sâu đục thân trên mặt đất, hạn chế khả năng sinh sản và phát triển của chúng.

Gieo mạ thành từng khoảng, từng giống: Cách này giúp tiện lợi cho công tác chăm sóc và giám sát cây trồng. Đồng thời hạn chế sự lây lan của sâu đục thân giữa các cây trồng cùng giống. Giúp phát hiện và xử lý sớm các vụ nhiễm sâu, giảm thiểu thiệt hại gây ra bởi sâu đục thân.

Trồng cây thu hút thiên địch: Các loại cây thu hút thiên địch, chẳng hạn như tò vò, các loài họ ong bắp cày, ong mắt đỏ, nên được trồng xung quanh ruộng lúa. Những loài này có thể là những kẻ thù tự nhiên của sâu đục thân, giúp giảm bớt số lượng sâu trong đồng lúa một cách tự nhiên và hiệu quả.

Cân đối lượng phân bón: Việc sử dụng phân bón cân đối, đúng quy trình giúp tăng cường sức đề kháng của cây trồng, giúp chúng chống lại sâu đục thân và các bệnh hại khác. 

Điều tiết nước tưới: Việc điều tiết lượng nước tưới cho cây trồng cũng là một biện pháp phòng ngừa sâu đục thân. Nếu cây trồng bị dư nước, đặc biệt là vào giai đoạn mọc trổ. Nước thừa có thể làm tăng độ ẩm trong môi trường, tạo điều kiện thuận lợi cho sự sinh sôi và phát triển của sâu đục thân.