Lem Lép Hạt Là Gì?

Lem lép hạt là hiện tượng hạt lúa bị lép, lửng hoặc xuất hiện các vết đổi màu trên vỏ trấu như vàng, nâu, đen hoặc đỏ. Bệnh thường xuất hiện từ giai đoạn trổ bông đến vào chắc và có thể do nhiều loại nấm, vi khuẩn kết hợp gây ra. Một số tác nhân phổ biến gồm:

• Fusarium spp.
• Bipolaris oryzae
• Curvularia lunata
• Pyricularia oryzae
• Burkholderia glumae
• Pseudomonas glumae

Các tác nhân này tấn công trực tiếp lên hoa lúa, gié lúa và hạt lúa non, làm ảnh hưởng đến quá trình thụ phấn và hình thành hạt.

Nguyên Nhân Khiến Lem Lép Hạt Bùng Phát Mạnh Trong Mùa Mưa

Thời Tiết Mưa Nhiều, Độ Ẩm Cao

Mưa kéo dài làm giảm ánh sáng, cây lúa quang hợp kém và sức đề kháng suy giảm. Đồng thời độ ẩm cao tạo điều kiện lý tưởng cho nấm và vi khuẩn phát triển nhanh trên bông lúa.

Lúa Trổ Gặp Mưa

Giai đoạn trổ bông là thời điểm cây lúa rất mẫn cảm. Nếu gặp mưa trong lúc nở hoa sẽ làm giảm khả năng thụ phấn, tăng tỷ lệ lép và tạo cơ hội cho mầm bệnh xâm nhập vào hạt.

Bón Thừa Đạm

Ruộng lúa dư đạm thường xanh rậm, lá mềm và tán lá dày. Điều này làm ruộng kém thông thoáng, giữ ẩm cao và tạo môi trường thuận lợi cho nấm bệnh phát sinh.

Sâu Bệnh Gây Tổn Thương Bông Lúa

Các đối tượng như nhện gié, bọ xít hôi, rầy nâu hoặc sâu cuốn lá có thể làm tổn thương bông và hạt lúa, tạo cửa ngõ cho nấm và vi khuẩn xâm nhập.

Tác Hại Của Bệnh Lem Lép Hạt

Lem lép hạt không chỉ làm giảm số lượng hạt chắc mà còn ảnh hưởng lớn đến chất lượng lúa hàng hóa:

• Giảm tỷ lệ hạt chắc trên bông
• Tăng tỷ lệ lép lửng
• Hạt nhẹ cân
• Giảm năng suất thu hoạch
• Gạo không sáng màu
• Giảm giá trị thương phẩm và lợi nhuận

Trong điều kiện bệnh phát sinh nặng, năng suất có thể giảm đáng kể nếu không được quản lý kịp thời.

Giải Pháp Phòng Ngừa Lem Lép Hạt Hiệu Quả Trong Mùa Mưa

1. Chọn Giống Và Gieo Sạ Hợp Lý

Bà con nên sử dụng giống lúa khỏe, có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt và gieo sạ đồng loạt để hạn chế tình trạng lúa trổ kéo dài gặp thời tiết bất lợi.

2. Bón Phân Cân Đối

Không nên lạm dụng đạm ở giai đoạn làm đòng và trổ bông. Cần tăng cường:

• Kali
• Silic
• Bo
• Kẽm
• Canxi

để giúp cây cứng khỏe, tăng khả năng thụ phấn và nâng cao tỷ lệ hạt chắc.

3. Giữ Bộ Lá Đòng Luôn Xanh Khỏe

Bộ lá đòng là nguồn quang hợp chính giúp nuôi hạt. Một bộ lá xanh khỏe, đứng lá và dày lá sẽ giúp cây vận chuyển dinh dưỡng tốt hơn, hạn chế lép lửng và kéo dài thời gian nuôi hạt.

4. Quản Lý Nước Hợp Lý

Duy trì mực nước ổn định trong giai đoạn trổ và nở hoa giúp cây hấp thu dinh dưỡng tốt hơn, hạn chế sốc sinh lý và hỗ trợ quá trình thụ phấn diễn ra thuận lợi.

5. Phun Phòng Nấm Bệnh Đúng Thời Điểm

Các chuyên gia khuyến cáo nên phun phòng bệnh ở giai đoạn:

• Trước trổ 5 – 7 ngày
• Trổ lẹt xẹt
• Sau trổ đều

Đây là thời điểm quan trọng để bảo vệ bông lúa khỏi sự tấn công của nấm và vi khuẩn gây lem lép hạt.

Vai Trò Của Bo Và Canxi Trong Giai Đoạn Trổ

Bo và Canxi là hai dưỡng chất rất quan trọng trong giai đoạn lúa nở hoa và thụ phấn.

Bo giúp:

• Tăng khả năng thụ phấn
• Hạn chế rụng hạt non
• Tăng tỷ lệ hạt chắc

Canxi giúp:

• Tăng độ cứng tế bào
• Hỗ trợ vận chuyển dinh dưỡng
• Tăng sức chống chịu với điều kiện thời tiết bất lợi

Việc bổ sung Bo – Canxi trong mùa mưa giúp kéo dài thời gian sống của hạt phấn và hỗ trợ quá trình thụ tinh diễn ra hiệu quả hơn.

Lem lép hạt là một trong những bệnh gây thiệt hại lớn cho lúa trong mùa mưa, đặc biệt ở giai đoạn trổ bông và vào chắc. Để hạn chế bệnh hiệu quả, bà con cần áp dụng đồng bộ nhiều giải pháp như quản lý dinh dưỡng cân đối, giữ bộ lá đòng xanh khỏe, bổ sung Bo – Canxi, quản lý nước hợp lý và phun phòng nấm bệnh đúng thời điểm. Chủ động phòng ngừa từ sớm sẽ giúp cây lúa thụ phấn tốt hơn, tăng tỷ lệ hạt chắc, giảm lép lửng và nâng cao năng suất cũng như chất lượng gạo cuối vụ.