Lúa chết hàng loạt ở vùng biên Đồng Tháp

Trong vụ lúa Hè Thu 2020, tại huyện Hồng Ngự (Đồng Tháp), hàng chục hecta lúa non bất ngờ chết hàng loạt chỉ sau 10–20 ngày gieo sạ, gây thiệt hại nghiêm trọng cho nông dân.

Hiện tượng này xảy ra chủ yếu tại các khu vực như thị trấn Thường Thới Tiền và xã Thường Phước 2, nơi có hệ thống đê bao lớn. Theo thống kê, khoảng 55 ha lúa bị ảnh hưởng, nhiều diện tích thiệt hại từ 80–100%.

Người dân đã thử nhiều biện pháp như gieo sạ lại, bón phân, bơm nước nhưng cây lúa vẫn không phục hồi.

Dấu hiệu nhận biết lúa bị chết non

Các biểu hiện phổ biến được ghi nhận gồm:

• Lúa phát triển bình thường giai đoạn đầu
• Sau đó vàng lá, thối rễ, héo dần
• Không phát triển thêm dù đã chăm sóc
• Tỷ lệ chết rất cao, gần như toàn bộ ruộng

Những dấu hiệu này thường xuất hiện khi lúa từ 8–20 ngày tuổi – giai đoạn rất nhạy cảm với môi trường.

Nguyên nhân khiến lúa chết giữa mùa nắng nóng

1. Nắng nóng kéo dài gây “xì phèn”

Theo ngành nông nghiệp, nguyên nhân chính là do thời tiết nắng nóng kéo dài làm đất bị khô, nứt nẻ, tạo điều kiện cho tầng phèn bên dưới bị oxy hóa và trồi lên mặt đất.

Khi nông dân bơm nước vào ruộng, các chất độc từ phèn hòa tan khiến rễ lúa bị “ngộ độc” và chết.

2. Địa hình ruộng thấp tích tụ độc chất

Những ruộng có địa hình thấp hơn khu vực xung quanh dễ bị dồn phèn và độc tố, làm tăng mức độ thiệt hại.

Đây là lý do cùng một khu vực nhưng có ruộng chết hoàn toàn, có ruộng lại ít bị ảnh hưởng.

3. Nguồn nước có vấn đề

Một số nông dân nghi ngờ nguồn nước bơm vào ruộng có thể chứa chất độc hoặc phèn, góp phần làm lúa chết nhanh hơn.

4. Ảnh hưởng của biến đổi thời tiết

Thời tiết cực đoan, nhiệt độ tăng cao đột ngột có thể gây “sốc nhiệt” cho cây trồng, dẫn đến thối rễ, cháy lá và chết hàng loạt.

Giải pháp khắc phục và phòng ngừa

Để hạn chế tình trạng lúa chết non trong mùa nắng nóng, nông dân cần lưu ý:

Cải tạo đất và quản lý phèn

• Xả nước rửa phèn trước khi gieo sạ
• Bón vôi để trung hòa độ chua
• Cày xới đất kỹ trước vụ

Quản lý nguồn nước

• Lấy nước từ nguồn đảm bảo
• Tránh bơm nước khi nhiệt độ quá cao
• Thay nước thường xuyên nếu phát hiện dấu hiệu bất thường

Điều chỉnh lịch thời vụ

• Gieo sạ đúng khuyến cáo ngành nông nghiệp
• Tránh gieo vào thời điểm nắng nóng đỉnh điểm

Theo dõi và xử lý sớm

• Kiểm tra ruộng thường xuyên
• Phát hiện sớm dấu hiệu vàng lá, thối rễ để xử lý kịp thời

Bài học cho sản xuất nông nghiệp bền vững

Hiện tượng lúa chết hàng loạt không phải lần đầu xảy ra tại khu vực này, cho thấy rủi ro ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu và điều kiện thổ nhưỡng.

Để sản xuất bền vững, cần có sự phối hợp giữa:

• Nông dân
• Ngành nông nghiệp
• Các đơn vị nghiên cứu

Việc phân tích đất, nước và đưa ra khuyến cáo khoa học sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại trong tương lai.