Lúa sụp mặt giai đoạn đòng – trổ là hiện tượng khiến nhiều bà con lo lắng vì cây đang phát triển tốt nhưng bất ngờ rũ xuống, cháy lá hoặc đổ sụp từng mảng. Nếu không phát hiện và xử lý sớm, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến quá trình trổ, thụ phấn, nuôi hạt và năng suất cuối vụ.

Đặc biệt, lúa sụp mặt không phải lúc nào cũng do mưa gió. Theo thông tin từ Báo Nông nghiệp và Môi trường, hiện tượng này có thể liên quan đến sự kết hợp của bệnh đạo ôn, bệnh do vi khuẩn, ruộng ẩm kéo dài và tình trạng dư đạm.

Lúa Sụp Mặt Giai Đoạn Đòng – Trổ Là Gì?

Lúa sụp mặt thường biểu hiện bằng những mảng lúa bị rũ xuống, lá cháy khô, cây yếu và thấp hơn so với mặt bằng chung của ruộng.

Giai đoạn làm đòng – trổ, cây lúa phải duy trì quang hợp đồng thời vận chuyển dinh dưỡng lên đòng và bông. Khi bộ lá, thân hoặc bộ rễ bị tổn thương, khả năng quang hợp và vận chuyển dinh dưỡng suy giảm, cây dễ mất sức và xuất hiện hiện tượng sụp mặt.

Nguyên Nhân Lúa Bị Sụp Mặt

1. Bệnh Đạo Ôn Gây Hại

Đạo ôn là một trong những nguyên nhân cần đặc biệt lưu ý ở giai đoạn đòng – trổ.

Khi bệnh gây hại trên lá, diện tích lá khỏe phục vụ quang hợp bị giảm. Nếu bệnh tấn công đến cổ bông, quá trình vận chuyển dinh dưỡng lên bông có thể bị ảnh hưởng, làm cổ bông yếu và gây thiệt hại nghiêm trọng đến năng suất.

Vì vậy, không nên đợi đến khi lúa trổ rộ mới bắt đầu quan tâm đến đạo ôn. Cần thăm đồng thường xuyên từ giai đoạn trước trổ để phát hiện sớm dấu hiệu bệnh.

2. Bệnh Do Vi Khuẩn

Một số bệnh do vi khuẩn như cháy bìa lá, thối gốc có thể gây tổn thương mô dẫn và vùng rễ.

Trong điều kiện ruộng ẩm, tán lá rậm rạp hoặc có vết thương cơ giới, vi khuẩn có thể phát triển và lây lan nhanh hơn. Khi cây đồng thời chịu tác động của nấm và vi khuẩn, sức khỏe tổng thể có thể suy giảm mạnh.

3. Bón Thừa Đạm

Một trong những yếu tố thường bị bỏ qua khi tìm nguyên nhân lúa sụp mặt là bón đạm quá mức.

Đạm giúp cây phát triển thân lá nhưng nếu dư thừa, cây có thể xanh tốt quá mức, mô thân lá phát triển nhanh nhưng kém cứng cáp. Ruộng trở nên rậm rạp, độ thông thoáng giảm và ẩm độ trong tán lá tăng.

Đây cũng là điều kiện thuận lợi cho một số loại nấm và vi khuẩn phát triển.

Do đó, bà con không nên chỉ nhìn màu xanh của ruộng để đánh giá cây khỏe. Xanh tốt nhưng dư đạm vẫn có thể khiến cây mất cân đối và giảm sức chống chịu.

4. Ruộng Ẩm Kéo Dài

Điều kiện ruộng ẩm kéo dài có thể làm tăng nguy cơ phát sinh và lây lan bệnh.

Bên cạnh đó, vùng rễ cũng cần môi trường thuận lợi để hoạt động. Khi bộ rễ suy yếu, khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng của cây cũng có thể bị ảnh hưởng.

Lúa Sụp Mặt Ảnh Hưởng Đến Năng Suất Như Thế Nào?

Nếu xảy ra ở giai đoạn đòng – trổ, lúa sụp mặt có thể ảnh hưởng trực tiếp đến nhiều yếu tố cấu thành năng suất.

Khi bộ lá bị tổn thương, khả năng quang hợp giảm. Nếu cổ bông bị bệnh, quá trình vận chuyển dinh dưỡng lên bông có thể bị ảnh hưởng. Cây suy yếu cũng khó duy trì quá trình nuôi hạt đến cuối vụ.

Đặc biệt, nếu sụp mặt xuất hiện trên diện rộng, năng suất và chất lượng hạt có thể giảm đáng kể.

Cách Phòng Ngừa Lúa Sụp Mặt

Bón Phân Cân Đối

Không nên lạm dụng đạm để tạo màu xanh nhanh cho ruộng. Cần căn cứ vào tình trạng cây và lượng dinh dưỡng đã cung cấp trước đó để điều chỉnh phù hợp.

Mục tiêu là tạo cây lúa thân khỏe, lá khỏe, sinh trưởng cân đối, thay vì cây quá xanh và rậm rạp.

Quản Lý Nước Hợp Lý

Không nên để ruộng ngập hoặc ẩm kéo dài khi điều kiện không cần thiết. Quản lý nước phù hợp giúp hạn chế môi trường thuận lợi cho một số bệnh phát triển và hỗ trợ bộ rễ duy trì hoạt động.

Khi ruộng có dấu hiệu bệnh, việc điều chỉnh nước cần được thực hiện phù hợp với tình trạng thực tế và hướng dẫn kỹ thuật.

Thăm Đồng Thường Xuyên

Giai đoạn đòng – trổ cần tăng cường kiểm tra ruộng, đặc biệt là:

Màu sắc và tình trạng bộ lá.

Vết bệnh trên lá.

Cổ bông.

Gốc và bẹ lá.

Tình trạng rễ.

• Những khu vực lúa sinh trưởng bất thường.

Phát hiện sớm giúp bà con có hướng xử lý kịp thời, tránh để bệnh phát triển thành từng mảng lớn.

Làm Gì Khi Lúa Đã Bị Sụp Mặt?

Khi phát hiện lúa sụp mặt, trước tiên cần xác định nguyên nhân thay vì tiếp tục bón thêm phân hoặc phun thuốc theo cảm tính.

Bà con nên kiểm tra xem ruộng có biểu hiện đạo ôn, bệnh vi khuẩn, dư đạm, ngập úng hoặc vấn đề ở bộ rễ hay không.

Nếu nghi ngờ bệnh, cần xác định đúng tác nhân gây hại và lựa chọn thuốc bảo vệ thực vật phù hợp, sử dụng đúng liều lượng và theo hướng dẫn trên nhãn.

Đồng thời, cần chú ý phục hồi sức khỏe cây, bảo vệ bộ lá và duy trì điều kiện thuận lợi cho bộ rễ.

5 Nguyên Tắc Giúp Hạn Chế Lúa Sụp Mặt

Bà con có thể ghi nhớ 5 nguyên tắc:

1. Không bón thừa đạm.

2. Giữ bộ rễ khỏe.

3. Duy trì bộ lá khỏe đến trổ.

4. Quản lý nước hợp lý, hạn chế ruộng ẩm kéo dài.

5. Thăm đồng thường xuyên để phát hiện sớm nấm và vi khuẩn.

Đặc biệt, không nên đợi đến khi lúa đã sụp thành từng mảng mới xử lý. Chủ động phòng ngừa từ giai đoạn trước trổ sẽ giúp giảm nguy cơ thiệt hại.