Chăm sóc lúa giai đoạn trổ đóng vai trò quan trọng trong quá trình thụ phấn, hình thành và nuôi hạt. Đây là thời điểm cây lúa rất nhạy cảm với thời tiết, dinh dưỡng, nước và sâu bệnh.

Nếu được chăm sóc đúng cách, cây có điều kiện trổ tập trung, thụ phấn thuận lợi, tăng tỷ lệ hạt chắc và góp phần nâng cao năng suất cuối vụ.

Lúa trổ là gì?

Lúa trổ là giai đoạn đòng lúa bắt đầu thoát ra khỏi bẹ lá và bông lúa xuất hiện bên ngoài thân. Sau khi trổ, cây bước vào quá trình thụ phấn, hình thành hạt và tích lũy dinh dưỡng.

Đây là giai đoạn quan trọng vì những tác động bất lợi trong thời điểm này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ hạt chắc và chất lượng lúa sau thu hoạch.

Bao nhiêu ngày thì lúa trổ?

Thời gian lúa trổ phụ thuộc vào giống, mùa vụ và điều kiện canh tác. Theo bài nguồn, nhiều giống lúa có thể trổ trong khoảng 90–120 ngày sau gieo, trong đó giống ngắn ngày thường trổ sớm hơn giống dài ngày.

Tuy nhiên, bà con không nên chỉ dựa vào số ngày sau gieo. Cần kết hợp theo dõi sự phát triển thực tế của cây để xác định chính xác thời điểm lúa bắt đầu trổ.

Các giai đoạn phát triển của lúa khi trổ

Giai đoạn trước trổ

Đòng lúa phát triển bên trong thân và chuẩn bị thoát ra ngoài. Đây là thời điểm cần chú ý dinh dưỡng, nước và tình trạng sâu bệnh để tạo nền cây khỏe trước khi trổ.

Giai đoạn trổ bông

Đòng lúa bắt đầu thoát khỏi bẹ lá, bông lúa xuất hiện và tiến hành thụ phấn. Giai đoạn này thường kéo dài vài ngày, tùy giống và điều kiện thời tiết.

Giai đoạn sau trổ

Sau khi thụ phấn, hạt lúa bắt đầu hình thành và phát triển. Cây tiếp tục tích lũy dinh dưỡng để nuôi hạt cho đến khi chín.

Dấu hiệu nhận biết lúa bắt đầu trổ

Bà con có thể dựa vào một số dấu hiệu sau:

• Bông lúa bắt đầu nhú ra khỏi bẹ: Đây là dấu hiệu dễ nhận biết nhất.
• Đòng lúa dần thoát ra ngoài: Bông tiếp tục phát triển và các hoa lúa bắt đầu xuất hiện.
• Hạt non bắt đầu hình thành: Sau quá trình thụ phấn, các hạt nhỏ dần xuất hiện trên bông.
• Theo dõi thời gian sinh trưởng: Kết hợp số ngày sau gieo với tình trạng thực tế của cây.
• Quan sát thời tiết: Điều kiện thời tiết thuận lợi giúp quá trình trổ và thụ phấn diễn ra tốt hơn.

Chăm sóc lúa giai đoạn trổ cần chú ý gì?

Bón phân cân đối

Giai đoạn làm đòng – trổ, cây cần dinh dưỡng để phát triển bông và nuôi hạt. Tuy nhiên, cần căn cứ vào tình trạng thực tế của ruộng để điều chỉnh lượng phân, tránh bón quá nhiều đạm.

Dinh dưỡng cân đối giúp cây sinh trưởng ổn định, hạn chế thân lá quá mềm và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình trổ, thụ phấn và chắc hạt.

Giữ bộ lá khỏe

Lá đòng và các lá phía trên có vai trò quan trọng trong quá trình quang hợp và tạo dinh dưỡng nuôi hạt.

Vì vậy, cần thường xuyên thăm đồng, phát hiện sớm sâu bệnh gây hại trên lá và hạn chế để bộ lá bị tổn thương trong giai đoạn trổ – sau trổ.

Quản lý nước hợp lý

Thiếu nước hoặc ngập úng kéo dài đều có thể gây ảnh hưởng đến sinh trưởng và quá trình trổ của cây lúa.

Cần chủ động kiểm tra ruộng, duy trì điều kiện nước phù hợp với giống, đất và thời tiết, hạn chế để cây bị stress trong thời kỳ trổ và thụ phấn.

Chủ động phòng trừ sâu bệnh

Giai đoạn trổ cần đặc biệt theo dõi các bệnh có khả năng gây ảnh hưởng đến bông và hạt như đạo ôn cổ bông, lem lép hạt, khô vằn và bệnh do vi khuẩn.

Khi thời tiết mưa nhiều, ẩm độ cao hoặc ruộng có tiền sử bệnh, cần tăng cường thăm đồng để phát hiện sớm và có biện pháp xử lý phù hợp.

Làm gì để lúa trổ đều, hạt chắc?

Muốn lúa trổ đều và hạt chắc, cần chuẩn bị cây khỏe từ trước trổ thay vì chỉ chăm sóc khi bông đã xuất hiện.

Bà con nên chú ý:

• Duy trì bộ lá xanh khỏe.
• Bón phân cân đối, hạn chế thừa đạm.
• Quản lý nước phù hợp.
• Theo dõi sát thời tiết trong thời kỳ trổ.
• Phát hiện sớm và quản lý sâu bệnh.
• Hạn chế các yếu tố gây stress cho cây trong quá trình trổ và thụ phấn.

Khi cây khỏe, bông trổ tập trung và quá trình thụ phấn thuận lợi, khả năng hình thành hạt chắc sẽ tốt hơn.

Chăm sóc lúa giai đoạn trổ cần được thực hiện đồng bộ về dinh dưỡng, nước và quản lý sâu bệnh. Đây là thời điểm quyết định đến quá trình thụ phấn, hình thành và nuôi hạt.

Theo dõi ruộng thường xuyên, giữ bộ lá khỏe, bón phân cân đối và quản lý nước hợp lý sẽ giúp cây lúa giảm stress, trổ thuận lợi và tạo điều kiện nâng cao tỷ lệ hạt chắc, chất lượng hạt và năng suất cuối vụ.