Giai đoạn đòng – trổ của cây lúa là thời điểm quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sự hình thành bông, khả năng trổ, tỷ lệ hạt chắc và năng suất cuối vụ. Trong thời gian này, cây lúa có thể gặp nhiều vấn đề như đòng phát triển kém, nghẹn đòng, trổ không đều, lép hạt hoặc bị sâu bệnh gây hại.

Việc nhận biết sớm nguyên nhân và chăm sóc đúng kỹ thuật sẽ giúp hạn chế ảnh hưởng đến quá trình phát triển của đòng, bông và hạt.

Những vấn đề thường gặp ở giai đoạn đòng – trổ

Đòng phát triển kém

Khi bước vào giai đoạn làm đòng, nếu cây thiếu dinh dưỡng, bộ rễ hoạt động kém hoặc gặp điều kiện bất lợi, đòng có thể phát triển chậm và không đồng đều.

Nguyên nhân thường liên quan đến dinh dưỡng mất cân đối, đất phèn, mặn, thiếu nước hoặc bộ rễ bị ảnh hưởng.

Bà con cần kiểm tra tình trạng ruộng trước khi bổ sung dinh dưỡng, tránh bón phân theo cảm tính.

Lúa bị nghẹn đòng

Nghẹn đòng là tình trạng bông lúa không thể trổ hoàn toàn ra khỏi bẹ lá. Hiện tượng này có thể làm ảnh hưởng đến quá trình trổ, thụ phấn và hình thành hạt.

Nguyên nhân có thể liên quan đến thời tiết bất lợi, dinh dưỡng không phù hợp hoặc cây sinh trưởng kém trong giai đoạn trước trổ.

Khi lúa chuẩn bị trổ, cần theo dõi kỹ sự phát triển của đòng và tình trạng thời tiết để có biện pháp chăm sóc phù hợp.

Lúa trổ không đều

Ruộng lúa trổ không đồng loạt có thể khiến thời gian chăm sóc và quản lý sâu bệnh kéo dài hơn.

Tình trạng này có thể xảy ra khi cây sinh trưởng không đồng đều ngay từ giai đoạn đầu, mật độ ruộng không đồng nhất hoặc điều kiện dinh dưỡng giữa các khu vực có sự khác biệt.

Do đó, việc chăm sóc và quản lý ruộng từ giai đoạn đẻ nhánh đến làm đòng có ảnh hưởng lớn đến khả năng trổ đồng đều sau này.

Lúa bị lép hạt

Lép hạt là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất cuối vụ.

Nguyên nhân có thể liên quan đến quá trình trổ và thụ phấn không thuận lợi, điều kiện thời tiết bất lợi, thiếu dinh dưỡng hoặc sâu bệnh gây hại.

Khi phát hiện tỷ lệ lép cao, bà con cần kiểm tra nguyên nhân thực tế thay vì áp dụng cùng một biện pháp xử lý cho mọi trường hợp

.

Nguyên nhân khiến lúa gặp vấn đề trong giai đoạn đòng – trổ

Dinh dưỡng không cân đối

Cây lúa cần dinh dưỡng phù hợp để nuôi đòng và chuẩn bị cho quá trình trổ.

Thiếu dinh dưỡng có thể làm cây sinh trưởng yếu, trong khi bón quá nhiều đạm có thể khiến cây phát triển thân lá mạnh, mất cân đối và tăng nguy cơ sâu bệnh.

Vì vậy, cần bón phân cân đối dựa trên tình trạng thực tế của ruộng.

Thời tiết bất lợi

Mưa kéo dài, nắng nóng, nhiệt độ thay đổi hoặc thời tiết bất thường trong giai đoạn trước và trong khi trổ có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của đòng và quá trình thụ phấn.

Bà con nên thường xuyên theo dõi thời tiết để chủ động quản lý nước và sâu bệnh.

Đất và nước không phù hợp

Ruộng bị phèn, mặn, ngộ độc hữu cơ hoặc thiếu nước có thể làm bộ rễ hoạt động kém.

Khi khả năng hấp thu dinh dưỡng bị ảnh hưởng, cây lúa có thể sinh trưởng yếu và gặp nhiều vấn đề trong giai đoạn làm đòng – trổ.

Sâu bệnh gây hại

Giai đoạn đòng – trổ cần đặc biệt chú ý đến các đối tượng như sâu đục thân, rầy và bệnh đạo ôn.

Nếu sâu bệnh phát triển mạnh, bộ lá, thân, đòng hoặc cổ bông có thể bị ảnh hưởng, từ đó làm giảm khả năng nuôi bông và nuôi hạt.

Cách chăm sóc lúa giai đoạn đòng – trổ

Kiểm tra ruộng thường xuyên

Bà con nên thăm đồng thường xuyên để theo dõi sự phát triển của đòng, tình trạng lá và sự xuất hiện của sâu bệnh.

Việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường sẽ giúp chủ động xử lý trước khi vấn đề trở nên nghiêm trọng.

Bón phân cân đối

Không nên chỉ tập trung bổ sung một loại dinh dưỡng hoặc bón quá nhiều đạm.

Cần căn cứ vào màu lá, sức sinh trưởng và điều kiện thực tế của ruộng để điều chỉnh lượng phân phù hợp.

Quản lý nước hợp lý

Giai đoạn làm đòng và trổ cần được duy trì điều kiện nước phù hợp.

Tránh để ruộng thiếu nước kéo dài hoặc ngập úng trong thời gian lâu, đặc biệt khi thời tiết có mưa lớn.

Chủ động phòng ngừa sâu bệnh

Cần theo dõi kỹ các dấu hiệu sâu bệnh trên lá, thân và đòng.

Nếu cần sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, nên xác định đúng đối tượng gây hại, sử dụng sản phẩm được phép dùng trên cây lúa và tuân thủ hướng dẫn trên nhãn.

Giai đoạn đòng – trổ của cây lúa ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hình thành bông, trổ đều và tỷ lệ hạt chắc. Các vấn đề như đòng phát triển kém, nghẹn đòng, trổ không đều và lép hạt thường liên quan đến dinh dưỡng, thời tiết, điều kiện đất nước hoặc sâu bệnh.

Để hạn chế ảnh hưởng, bà con cần thường xuyên thăm đồng, bón phân cân đối, quản lý nước phù hợp và chủ động theo dõi sâu bệnh. Chăm sóc đúng thời điểm sẽ giúp cây phát triển ổn định, bảo vệ đòng, bông và góp phần duy trì năng suất cuối vụ.