Sâu bệnh hại lúa giai đoạn trổ là vấn đề bà con cần đặc biệt quan tâm vì đây là thời điểm quyết định lớn đến năng suất cuối vụ. Khi lúa bước vào giai đoạn làm đòng – trổ – vào chắc, bộ lá, bông và cổ bông dễ bị nhiều đối tượng sâu bệnh tấn công.

Nếu không được phát hiện và quản lý kịp thời, sâu bệnh có thể làm giảm khả năng quang hợp, ảnh hưởng quá trình thụ phấn, nuôi hạt và làm tăng tỷ lệ hạt lép. Vì vậy, chăm sóc tốt trước, trong và sau trổ là nền tảng giúp bảo vệ lá đòng, bông khỏe và hạt lúa sáng chắc.

Vì sao cần phòng sâu bệnh hại lúa giai đoạn trổ?

Sau khi lúa làm đòng và bắt đầu trổ, cây bước vào giai đoạn quan trọng để hình thành và nuôi hạt. Trong thời gian này, lá đòng và các lá phía trên tiếp tục quang hợp, tạo nguồn dinh dưỡng phục vụ quá trình tích lũy tinh bột vào hạt.

Nếu bộ lá bị sâu bệnh gây hại hoặc vàng sớm, khả năng quang hợp của cây có thể giảm. Trong khi đó, bệnh tấn công cổ bông hoặc bông lúa có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hình thành hạt.

Do đó, phòng bệnh cho lúa giai đoạn trổ không chỉ giúp bảo vệ cây mà còn góp phần tăng tỷ lệ hạt chắc, giúp hạt phát triển đồng đều và duy trì năng suất cuối vụ.

Những sâu bệnh hại lúa thường gặp giai đoạn trổ

Đạo ôn lá và đạo ôn cổ bông

Đạo ôn là bệnh cần đặc biệt lưu ý trong giai đoạn làm đòng – trổ. Bệnh có thể gây hại trên lá, làm giảm diện tích lá xanh và ảnh hưởng đến khả năng quang hợp.

Đáng chú ý hơn là đạo ôn cổ bông. Khi bệnh tấn công cổ bông, vị trí này có thể bị tổn thương, khiến bông bị ảnh hưởng và làm tăng nguy cơ hạt lép.

Những ruộng gieo sạ dày, bón nhiều đạm, cây sinh trưởng xanh tốt hoặc từng xuất hiện đạo ôn cần được theo dõi kỹ trước và trong thời điểm trổ.

Bệnh bạc lá, đốm sọc vi khuẩn

Bạc lá và đốm sọc vi khuẩn có thể gây tổn thương trên bộ lá, đặc biệt trong điều kiện thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều hoặc ruộng có tán lá rậm.

Khi diện tích lá bị bệnh tăng, khả năng quang hợp của cây có thể bị ảnh hưởng, từ đó tác động đến quá trình nuôi hạt.

Bệnh khô vằn

Khô vằn thường xuất hiện ở bẹ và lá phía dưới. Bệnh có xu hướng phát triển mạnh trong ruộng gieo sạ dày, tán lá rậm và ẩm độ cao.

Nếu không được quản lý phù hợp, bệnh có thể lan rộng, làm giảm sức khỏe cây trong giai đoạn nuôi hạt.

Lem lép hạt

Lem lép hạt là đối tượng cần chú ý trong thời kỳ lúa trổ và sau trổ. Bệnh có thể làm hạt phát triển kém, ảnh hưởng đến chất lượng và tỷ lệ hạt chắc.

Vì vậy, bên cạnh việc bảo vệ lá đòng, bà con cần theo dõi tình trạng bông và hạt trong suốt giai đoạn này.

Sâu cuốn lá và rầy

Sâu cuốn lá nhỏ gây hại trực tiếp trên lá, làm giảm diện tích lá xanh. Nếu mật độ cao, cây có thể bị ảnh hưởng đáng kể về khả năng quang hợp.

Rầy thường tập trung ở gốc và bẹ lúa nên cần kiểm tra kỹ phần dưới tán lá. Ngoài ra, tùy từng khu vực và mùa vụ, bà con cần theo dõi thêm sâu đục thân, chuột và các đối tượng gây hại khác.

Cách phòng sâu bệnh cho lúa trước, trong và sau trổ

Thường xuyên thăm đồng

Thăm đồng thường xuyên là cách đơn giản nhưng quan trọng để phát hiện sớm sâu bệnh hại lúa.

Khi kiểm tra ruộng, bà con nên quan sát lá đòng, các lá phía trên, bẹ, gốc lúa, cổ bông và bông lúa. Những khu vực sinh trưởng bất thường, ruộng rậm rạp hoặc từng xuất hiện sâu bệnh cần được kiểm tra kỹ hơn.

Phát hiện sớm giúp chủ động đưa ra biện pháp quản lý phù hợp, hạn chế để sâu bệnh phát triển trên diện rộng.

Giữ xanh lá đòng

Muốn lúa sáng hạt chắc, cần duy trì bộ lá khỏe trong giai đoạn trổ và vào chắc.

Lá đòng khỏe giúp cây tiếp tục quang hợp và tạo nguồn dinh dưỡng phục vụ quá trình nuôi hạt. Vì vậy, bà con cần theo dõi màu lá, tình trạng sâu bệnh và hạn chế những yếu tố khiến lá bị tổn thương sớm.

Bón phân cân đối

Dinh dưỡng cần được quản lý phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng. Không nên bón quá nhiều đạm để làm cây xanh tốt vì ruộng quá rậm rạp có thể tạo điều kiện thuận lợi cho một số sâu bệnh phát sinh.

Mục tiêu là xây dựng cây lúa sinh trưởng cân đối, thân khỏe, lá khỏe và có khả năng nuôi hạt tốt.

Quản lý nước hợp lý

Nước ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây.

Trong giai đoạn trổ – vào chắc, cần hạn chế để ruộng bị khô hạn kéo dài hoặc ngập úng. Khi thời tiết bất lợi, cần chủ động điều chỉnh nước phù hợp để giảm stress cho cây.

Quản lý sâu bệnh đúng đối tượng

Không nên chờ đến khi sâu bệnh phát triển mạnh mới xử lý. Tuy nhiên, cũng không nên phun thuốc một cách đại trà khi chưa xác định rõ đối tượng gây hại.

Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cần xác định đúng nguyên nhân, lựa chọn biện pháp quản lý phù hợp và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo đúng hướng dẫn trên nhãn.

Chăm sóc lúa theo từng thời điểm

Trước trổ

Đây là giai đoạn cần chuẩn bị nền cây khỏe. Bà con nên kiểm tra bộ lá, tình trạng dinh dưỡng và nguy cơ sâu bệnh, đặc biệt trên những ruộng xanh tốt hoặc có tiền sử bệnh.

Trong khi trổ

Cần đặc biệt chú ý đến đạo ôn cổ bông, bệnh trên bông và lem lép hạt. Đồng thời theo dõi thời tiết, duy trì nước phù hợp và hạn chế các yếu tố gây stress cho cây.

Sau trổ

Tiếp tục bảo vệ bộ lá và bông, theo dõi sâu bệnh và tạo điều kiện để cây duy trì quang hợp, tích lũy dinh dưỡng về hạt.

Đây là giai đoạn quan trọng để hạt phát triển đầy đặn, góp phần tăng tỷ lệ hạt chắc và năng suất.

Sâu bệnh hại lúa giai đoạn trổ có thể ảnh hưởng đến lá đòng, bông và quá trình nuôi hạt. Các đối tượng như đạo ôn cổ bông, khô vằn, lem lép hạt, bạc lá, sâu cuốn lá và rầy cần được theo dõi tùy theo điều kiện từng ruộng.

Muốn lúa trổ đều, hạt sáng chắc, bà con cần chủ động thăm đồng, giữ xanh lá đòng, bón phân cân đối, quản lý nước phù hợp và phát hiện sớm sâu bệnh.

Khi bộ lá khỏe, bông được bảo vệ tốt và cây duy trì khả năng quang hợp trong giai đoạn vào chắc, cây sẽ có điều kiện thuận lợi hơn để tích lũy dinh dưỡng về hạt, góp phần tạo hạt chắc, sáng đẹp, bông nặng và năng suất ổn định.